فصل سوم

برآورد الگوي كلان اقتصادسنجي ايران

 

 

1ـ3ـ مقدمه

به منظور برآورد الگو، از روش حداقل مربعات معمولي استفاده شده است. هر معادله، بارها با تصريح‌هاي مختلف مشخص گشته، و سپس برآورد گرديده است. نتايج مياني برآورد معادلات بسيار بسيار زياد بوده، كه در اين مستندات آورده نشده است. برآورد بهترين تصريح معادلات كه در صفحات قبل آمد، برحسب پارامترها در جداول و نمودار‌هاي زير درج گرديده است. در هر صفحه، يك جدول و يك نمودار ارائه شده؛ كه وظيفة جدول، ارائة فرم رياضي الگو و آماره‌‌هاي برآوردي رگرسيون مي‌باشد. نمودار رسم شده در ذيل هر جدول، روند مقادير واقعي، برازش داده شده، و پسماندها را نشان مي‌دهد. در اين نمودارها،  محور عموديِ سمت چپ براي پسماندها، و محور سمت راست براي مقادير واقعي و برازش داده شده، مدرج گشته است. مقادير پسماندها با مربع، مقادير واقعي با مثلث، و مقادير برازش داده شده با ستاره، به نمايش در‌آمده‌اند. در اين جداول، مقادير برآوردي تعداد 208 پارامتر الگو، همراه با انحراف استاندارد، و آمارة t، و احتمال صفر بودن ضريب برآورد شده، آورده شده است. به استثناي برخي از پارامترها ـ كه عرض از مبدأ هستند ـ[1] باقي پارامترها از سطح معني‌دار قابل قبولي برخوردار هستند. اين موضوع را مي‌توان با نگاهي گذرا به ستون آخر اين جداول، دريافت. مقادير برآورد شده كلية ضرايب، از لحاظ نظري تأييد مي‌‌شوند و مطابق با انتظارات تئوريك، از پارامتر مربوطه مي‌باشند. در همين جداول، ضمن ارائة فرم رياضي هر معادله، آماره‌‌هاي ضريب تعيين ساده و تعديل شده، انحراف استاندارد رگرسيون، دوربين ـ واتسن، ميانگين و انحراف معيار متغير وابسته، و مجموع مربع خطاها، لگاريتم راستنمايي معيار‌هاي آكائيك[2] و شوارتز[3]، و آمارة F و احتمال آن، آورده شده‌اند. ضرايب تعيين ساده و تعديل شده، قدرت توضيح‌دهندگي معادلات را بسيار خوب نشان مي‌دهند. آماره‌هاي دوربين ـ واتسن، كيفيت خوب الگوها را از لحاظ تصريح الگو و عدم وجود خودهمبستگي بين جملات پسماند نشان مي‌دهد. لازم به ذكر است كه در مواردي كه آمارة ضريب تعيين، خيلي بالا است؛ توجه به آمارة دوربين ـ واتسن، در مورد مشكل پديدة خودهمبستگي جملات پسماند، چندان الزامي نمي‌باشد. البته، اين موضوع در شرايط خودهمبستگي ضعيف و يا در زماني كه آمارة دوربين ـ واتسن در محدوده‌‌هاي غيرقابل تعيين خودهمبستگي در جدول دوربين ـ واتسن قرار مي‌گيرد، كاملاً قابل قبول مي‌تواند باشد. به طور كلي، چنانچه با ملاحظة نمودار زماني پسماندها، بتوان به تصادفي بودن پسماندها پي‌برد؛ مي‌توان از خوبيِ تصريح رگرسيون، تا حدود بسيار زيادي، آگاه شد.


2ـ3ـ نتايج برآورد معادلات بخش خارجي:

معادلة 101: صادرات نفت (ميليون بشكه)

Dependent Variable: IRXOILB

Method: Least Squares

Date: 01/27/04 , Time: 12:36

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRXOILB=IRXOILB(-1)+B(1011)*(IRYOILB-IRYOILB(-1))

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1011)

0.942165

0.029104

32.37264

0.0000

R-squared

0.993470

    Mean dependent var.

925.8204

Adjusted R-squared

0.993470

    S.D. dependent var.

459.5781

S.E. of regression

37.13913

    Akaike info criterion

10.09074

Sum squared resid.

56551.90

    Schwarz criterion

10.13211

Log likelihood

-210.9056

    Durbin-Watson stat.

2.093442

 

معادلة 102: صادرات خدمات غيرعوامل توليد، به قيمت ثابت (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRXNFSDOP

Method: Least Squares

Date: 01/24/04  , Time: 14:08

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRXNFSDOP=IRXNFSDOP(-1)+B(1021)*IREENOIL +B(1022)*(IRGDPNF-IRGDPNF(-1))+B(1023)*IRD79

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1021)

0.000431

0.000125

3.454862

0.0013

B(1022)

5.05E-05

2.03E-05

2.481207

0.0175

B(1023)

-15.64872

1.298578

-12.05066

0.0000

R-squared

0.932356

    Mean dependent var.

3.822046

Adjusted R-squared

0.928887

    S.D. dependent var.

4.866034

S.E. of regression

1.297623

    Akaike info criterion

3.427694

Sum squared resid.

65.66917

    Schwarz criterion

3.551813

Log likelihood

-68.98158

    Durbin-Watson stat.

1.906516

معادلة 103: واردات خدمات غيرعوامل توليد، به قيمت ثابت (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRMNFSDCIFP

Method: Least Squares

Date: 01/27/04  , Time: 14:06

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRMNFSDCIFP= IRMNFSDCIFP(-1)+B(1030)+B(1031)*(IREENOIL

*IRCIFP/IRWPI-IREENOIL(-1)*IRCIFP(-1)/IRWPI(-1))+B(1032)

*(IRGDPM-IRGDPM(-1))+B(1033)*(IRD77+IRD79)+B(1034)*IRD88

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1030)

-3.019909

0.671241

-4.498991

0.0001

B(1031)

-0.002908

0.001466

-1.983484

0.0548

B(1032)

0.000337

4.43E-05

7.602444

0.0000

B(1033)

17.42417

2.696274

6.462315

0.0000

B(1034)

18.41738

3.888559

4.736300

0.0000

R-squared

0.905942

    Mean dependent var.

12.39704

Adjusted R-squared

0.895774

    S.D. dependent var.

10.97627

S.E. of regression

3.543582

    Akaike info criterion

5.479497

Sum squared resid.

464.6081

    Schwarz criterion

5.686362

Log likelihood

-110.0694

    Durbin-Watson stat.

1.362491

معادلة 104: واردات كالا به قيمت ثابت (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRMGDCIFP

Method: Least Squares

Date: 01/12/04  , Time: 12:44

Sample(adjusted): 1959 - 2001

Included observations: 43 after adjusting endpoints

IRMGDCIFP=B(1040) +B(1041)*(IRXGD+IRXSD)+B(1042)*IREENOIL+B(1043)*

IRGDPM+B(1044)*IRCIFP+B(1045)*IRKAD+B(1046)*IRD79

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1040)

12.19522

10.53315

1.157794

0.2546

B(1041)

0.007111

0.000809

8.790457

0.0000

B(1042)

-0.017707

0.002859

-6.192753

0.0000

B(1043)

0.000461

0.000120

3.835019

0.0005

B(1044)

-0.780628

0.135937

-5.742557

0.0000

B(1045)

0.005406

0.001225

4.412355

0.0001

B(1046)

-82.75939

20.97036

-3.946493

0.0004

R-squared

0.938607

    Mean dependent var.

119.6094

Adjusted R-squared

0.928375

    S.D. dependent var.

69.94471

S.E. of regression

18.71916

    Akaike info criterion

8.844872

Sum squared resid.

12614.65

    Schwarz criterion

9.131579

Log likelihood

-183.1648

    Durbin-Watson stat.

1.467555

معادلة 105: صادرات كالا‌هاي غيرنفتي، به قيمت ثابت (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRXGNODOP

Method: Least Squares

Date: 01/12/04  , Time: 12:48

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRXGNODOP = B(1050)+B(1051)*IREX*OECDP/IRWPI+B(1052)

        *IRXGNODOP(-1)+B(1053)*IRGDPNF

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1050)

-4.428000

1.529689

-2.894706

0.0063

B(1051)

0.002121

0.000485

4.370071

0.0001

B(1052)

0.711260

0.083329

8.535567

0.0000

B(1053)

2.15E-05

1.15E-05

1.874661

0.0685

R-squared

0.921506

    Mean dependent var.

15.50504

Adjusted R-squared

0.915309

    S.D. dependent var.

12.55562

S.E. of regression

3.653906

    Akaike info criterion

5.519863

Sum squared resid.

507.3390

    Schwarz criterion

5.685355

Log likelihood

-111.9171

    Durbin-Watson stat.

1.990607

معادل 106: پرداخت‌هاي (واردات) به عوامل توليد خارج (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRMFYSD

Method: Least Squares

Date: 01/04/04 ,  Time: 15:44

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRMFYSD=B(1060)+(B(1061)+B(1062)*(1- IRD5977))*IRKADC* LIBOR/ 100+B(1063)*IRMFYSD(-1)+B(1064)*IRD5978*IRMGD+ B(1065)*IRD5977

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1060)

1817.934

222.3009

8.177806

0.0000

B(1061)

2.687007

0.592817

4.532607

0.0001

B(1062)

-2.302537

0.601050

-3.830855

0.0005

B(1063)

0.195155

0.074139

2.632299

0.0124

B(1064)

0.265164

0.027786

9.542963

0.0000

B(1065)

-1900.653

240.1403

-7.914760

0.0000

R-squared

0.903588

    Mean dependent var.

1471.915

Adjusted R-squared

0.890198

    S.D. dependent var.

1154.321

S.E. of regression

382.5010

    Akaike info criterion

14.86290

Sum squared resid.

5267054.

    Schwarz criterion.

15.11114

Log likelihood

-306.1210

    Durbin-Watson stat

1.749973

 

معادلة 107: دريافت‌هاي (صادرات) عوامل توليد از خارج (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRXFYSD

Method: Least Squares

Date: 01/27/04 ,  Time: 14:22

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRXFYSD= B(1070)+B(1071)*IRGEFIDC+B(1072)*(1-IRD5978)+ B(1073)* IRXFYSD(-1)

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1070)

94.57296

71.87326

1.315830

0.1961

B(1071)

0.249211

0.036141

6.895545

0.0000

B(1072)

-1634.034

221.9668

-7.361612

0.0000

B(1073)

0.523004

0.075894

6.891208

0.0000

R-squared

0.914190

    Mean dependent var.

884.2424

Adjusted R-squared

0.907416

    S.D. dependent var.

898.4828

S.E. of regression

273.3871

    Akaike info criterion

14.15005

Sum squared resid.

2840139.

    Schwarz criterion.

14.31554

Log likelihood

-293.1510

    Durbin-Watson stat

2.226793

معادلة 108: مغايرت‌هاي انباشته در حساب ترازپرداخت‌ها (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRBOPEODC

Method: Least Squares

Date: 01/27/04  , Time: 14:31

Sample(adjusted): 1959 - 2001

Included observations: 43 after adjusting endpoints

Convergence achieved after 1 iteration

IRBOPEODC =(B(1080)+B(1081)*IRKADC+B(1082)*IRTBDC+ B(1083)* IRFYSBDC+B(1084)*IRNFSBDC)* (1+B(1085)*IRD5970)+B(1086)*IRD84

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1080)

-2234.541

820.5993

-2.723059

0.0099

B(1081)

-0.203765

0.059561

-3.421128

0.0016

B(1082)

-0.234788

0.035886

-6.542602

0.0000

B(1083)

-0.455877

0.158180

-2.882013

0.0066

B(1084)

0.098394

0.065697

1.497703

0.1429

B(1085)

-0.963193

0.108803

-8.852669

0.0000

B(1086)

-4305.550

835.2075

-5.155066

0.0000

R-squared

0.968023

    Mean dependent var.

-5161.477

Adjusted R-squared

0.962694

    S.D. dependent var.

4035.956

S.E. of regression

779.5398

    Akaike info criterion

16.30318

Sum squared resid.

21876561

    Schwarz criterion

16.58989

Log likelihood

-343.5185

    Durbin-Watson stat.

1.926413

معادلة 109: تراز انتقالات انباشته (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRNTRDC

Method: Least Squares

Date: 01/04/04  , Time: 15:45

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

Convergence achieved after 1 iteration

IRNTRDC =IRNTRDC(-1)+(B(1090)+B(1091)*IRKADC+ B(1092)*IRTBDC+B(1093)*IRFYSBDC+B(1094)*IRNFSBDC+B(1095)

        *IRBOPEODC)*(1+B(1096)*IRD5988)

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(1090)

4378.888

203.0327

21.56740

0.0000

B(1091)

-0.085773

0.020499

-4.184302

0.0002

B(1092)

-0.023206

0.014718

-1.576683

0.1239

B(1093)

0.575998

0.076136

7.565355

0.0000

B(1094)

-0.272573

0.047615

-5.724459

0.0000

B(1095)

-0.070255

0.037058

-1.895804

0.0663

B(1096)

-0.996882

0.007537

-132.2673

0.0000

R-squared

0.999544

    Mean dependent var.

3385.786

Adjusted R-squared

0.999466

    S.D. dependent var.

5316.719

S.E. of regression

122.8542

    Akaike info criterion

12.61089

Sum squared resid.

528260.5

    Schwarz criterion

12.90050

Log likelihood

-257.8286

    Durbin-Watson stat.

2.982658

3ـ3ـ نتايج برآورد معادلات بخش پولي:

معادلة 301: خالص مطالبات نظام بانكي از بخش خصوصي، به قيمت ثابت (ميليارد ريال)

Dependent Variable: IRM2NPVPGDPM

Method: Least Squares

Date: 01/27/04  , Time: 14:37

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRM2NPVPGDPM=IRM2NPVPGDPM(-1)+B(3011)*IRIRL+B(3012)

        *IRD7576

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(3011)

197.3411

94.85563

2.080437

0.0439

B(3012)

16754.21

4859.811

3.447503

0.0013

R-squared

0.951678

    Mean dependent var.

61206.93

Adjusted R-squared

0.950470

    S.D. dependent var.

30149.64

S.E. of regression

6709.927

    Akaike info criterion

20.50701

Sum squared resid.

1.80E+09

    Schwarz criterion

20.58976

Log likelihood

-428.6472

    Durbin-Watson stat.

1.316340

 

معادلة 302: خالص مطالبات نظام بانكي از بخش دولتي (به استثناي دولت عمومي)، به قيمت ثابت (ميليارد ريال)

Dependent Variable: IRM2NGSVPGDPM

Method: Least Squares

Date: 01/07/04  , Time: 16:38

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRM2NGSVPGDPM = B(3020)+B(3021)*IRM2NGSVPGDPM(-1)+B(3022)*

         IRIRL+B(3023)*IRD9497+B(3024)*IRD5978*IRM2NGSVPGDPM(-1)

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(3020)

-7369.845

1940.040

-3.798812

0.0005

B(3021)

0.965909

0.026028

37.11006

0.0000

B(3022)

754.4355

211.3807

3.569084

0.0010

B(3023)

-16101.08

2505.765

-6.425614

0.0000

B(3024)

0.192474

0.038822

4.957819

0.0000

R-squared

0.979279

    Mean dependent var.

-41428.65

Adjusted R-squared

0.977039

    S.D. dependent var.

25497.33

S.E. of regression

3863.585

    Akaike info criterion

19.46792

Sum squared resid.

5.52E+08

    Schwarz criterion

19.67479

Log likelihood

-403.8264

    Durbin-Watson stat.

2.432540

معادلة 303: خالص دارايي‌هاي خارجي نظام بانكي (ميليون دلار)

Dependent Variable: IRM2NFAD

Method: Least Squares

Date: 01/12/04 ,  Time: 13:03

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRM2NFAD = B(3031)*IRBOPDC+B(3032)*IRM2NFAD(-1)+B(3033)

        *IRD8589+B(3034)*IRD9705

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(3031)

0.612077

0.064736

9.454922

0.0000

B(3032)

0.427496

0.063300

6.753540

0.0000

B(3033)

4192.961

759.7586

5.518807

0.0000

B(3034)

-3056.327

690.8732

-4.423861

0.0001

R-squared

0.908281

    Mean dependent var.

4683.154

Adjusted R-squared

0.901040

    S.D. dependent var.

4380.937

S.E. of regression

1378.154

    Akaike info criterion

17.38527

Sum squared resid.

72173706

    Schwarz criterion

17.55076

Log likelihood

-361.0907

    Durbin-Watson stat.

2.258487

معادلة 304: سپرده‌‌هاي ديداري، به قيمت ثابت (ميليارد ريال)

Dependent Variable: IRDDVPGDPM

Method: Least Squares

Date: 01/12/04 ,  Time: 13:07

Sample(adjusted): 1960 - 2001

Included observations: 42 after adjusting endpoints

IRDDVPGDPM  = B(3041)*IRGDPM+B(3042)*IRDDVPGDPM(-1)

        +B(3043)*IRIRS+B(3044)*IRIRNB

 

Coefficient

Std. Error

t-Statistic

Prob. 

B(3041)

0.053912

0.013975

3.857712

0.0004

B(3042)

0.766479

0.053990

14.19679

0.0000

B(3043)

-1211.950

317.3436